“Ứng dụng công nghệ khoa học, nhất là các giải pháp dựa trên trí tuệ nhân tạo, là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo tuân thủ pháp luật quốc tế và hướng tới phát triển bền vững nghề cá Việt Nam.”
Hội thảo trong bối cảnh hội nhập và tuân thủ quốc tế
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt triển khai các giải pháp nhằm gỡ “thẻ vàng” IUU của Liên minh châu Âu (EU), đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, giám sát nhập khẩu và bảo vệ sinh vật biển theo quy định của thị trường Hoa Kỳ.
Mục tiêu của hội thảo là giới thiệu năng lực công nghệ tiên tiến của Zunibal, đồng thời trao đổi, đánh giá khả năng hợp tác và xây dựng phương án triển khai các giải pháp công nghệ này phù hợp với điều kiện nghề cá Việt Nam.
Hội thảo do ông Vũ Duyên Hải chủ trì, với sự tham dự của đại diện các phòng, ban chuyên môn thuộc Cục Thủy sản và Kiểm ngư cùng đại diện cấp cao của Zunibal – Tây Ban Nha.
Công nghệ Giám sát điện tử – Giải pháp đột phá cho nghề cá hiện đại
Trọng tâm chương trình là phần trình bày của Zunibal về Công nghệ Giám sát điện tử (Electronic Monitoring – EM) – hệ thống đã được triển khai rộng rãi trên các đội tàu khai thác công nghiệp tại nhiều quốc gia phát triển và được Zunibal tối ưu hóa cho đặc thù tàu cá Việt Nam.
Hệ thống EM của Zunibal tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và sử dụng một camera chuyên dụng do Zunibal phát triển, cho phép:
- Tự động nhận diện các loài sinh vật biển nguy cấp, quý hiếm và cần bảo vệ (ETPs);
- Ghi nhận vị trí khai thác, ước lượng chiều dài cá thể và lập báo cáo tự động sau mỗi chuyến biển;
- Ước tính sản lượng khai thác theo từng loài/nhóm loài trong mỗi mẻ lưới;
- Phát hiện và cảnh báo sự cố, tai nạn lao động của thuyền viên trong quá trình làm việc;
- Chuyển đổi dữ liệu hình ảnh trực tiếp thành báo cáo văn bản theo mẫu và định dạng do Cục Thủy sản và Kiểm ngư quy định.
Giải pháp này được đánh giá là một bước tiến lớn trong hiện đại hóa công tác giám sát, minh bạch hóa hoạt động khai thác và nâng cao năng lực quản lý nghề cá.
Thảo luận xây dựng lộ trình triển khai tại Việt Nam
Trong phần thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về tính khả thi của việc áp dụng hệ thống EM trong điều kiện nghề cá đa loài tại Việt Nam, đặc biệt đối với nghề lưới kéo – loại hình khai thác phổ biến nhưng phức tạp về giám sát. Bên cạnh đó, việc áp dụng đồng bộ hệ thống EM cần được tùy chỉnh để tương thích với tình hình thực tế và yêu cầu quản lý của các Cơ quan ban ngành đối với nghề cá tại Việt Nam.
Kết luận hội thảo, ông Vũ Duyên Hải đánh giá cao những kết quả tích cực về hệ thống Giám sát tàu cá (VMS) mà Zunibal đã và đang triển khai tại Việt Nam. Đồng thời, khẳng định vai trò, vị thế của Việt Nam trong quản lý nghề cá khu vực. Ông kiến nghị Zunibal sớm triển khai các dự án thí điểm hệ thống Giám sát điện tử (EM) trên tàu cá Việt Nam, qua đó đánh giá toàn diện tính hiệu quả và xây dựng phương án nhân rộng cho toàn ngành.
Triển vọng hợp tác và phát triển bền vững
Hội thảo đã mở ra nhiều cơ hội hợp tác thiết thực giữa Việt Nam và các đối tác quốc tế trong lĩnh vực công nghệ nghề cá. Với các giải pháp công nghệ tiên tiến được đề xuất, ngành thủy sản Việt Nam kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững.
TS&KN